BHARCS
(Κάντε κλικ εδώ για το άρθρο στα Αγγλικά)
Κατά τη διάρκεια των μαθημάτων μας, εξηγώ στους μαθητές μου ότι χρειάζεται να δίνουν κάποιο χρόνο προτού αγγίξουν έναν σκύλο και να βεβαιωθούν πρώτα ότι ο σκύλος θα είναι εντάξει με το άγγιγμα αυτό. Στο τελευταίο μας μάθημα, μια μαθήτρια ρώτησε πώς μπορεί κάποιος να διακρίνει εάν ένας σκύλος είναι εντάξει με το να τον αγγίζουν. Ήταν μία ευτυχής συγκυρία το γεγονός ότι είχαμε καταφέρει να "απαθανατίσουμε" την απάντηση στην ερώτηση αυτή στην πρόσφατη αποστολή μας για συλλογή δεδομένων για το πρότζεκτ ‘Ζωές των Σκύλων των Δρόμων’. Ρίξτε μια ματιά στο βίντεο αυτό. Με πλησιάζουν δύο σκύλοι, ο ένας μετά τον άλλο. Ο πρώτος, ο Όλι, είναι ξεκάθαρο ότι δεν επιθυμεί να τον αγγίξουν, ενώ ο δεύτερος σκύλος ο Ντρόγκο είναι απόλυτα χαρούμενος με αυτό.
Μετά τη σύντομη συνάντησή μου με τον Όλι, βγαίνει κάποιος και με προειδοποιεί ότι στον Όλι δεν αρέσει να τον αγγίζουν, αλλά αν είχα ήδη προχωρήσει στο να τον αγγίξω, η προειδοποίηση αυτή θα είχε έρθει πολύ αργά. Ευτυχώς για μένα, ήμουν ικανή να πάρω το μήνυμα απ' τον ίδιο τον Όλι και έτσι έχω ακόμη όλα τα δάχτυλά μου ακέραια. Εάν ανεβάσετε την ένταση του ήχου θα ακούσετε τον άντρα να με προειδοποιεί και θα ακούσετε και μένα να τον διαβεβαιώνω ότι ήδη είχα πάρει το μήνυμα από τον Όλι.
...με πλησιάζουν δύο σκύλοι, ο ένας μετά τον άλλο. Ο πρώτος, ο Όλι, είναι ξεκάθαρο ότι δεν είναι εντάξει με το να τον αγγίξω ενώ ο δεύτερος σκύλος, ο Ντρόγκο, λατρεύει τα χάδια. Ευτυχώς για μένα ήμουν σε θέση να πάρω το μήνυμα απ' τον ίδιο τον Όλι και έτσι ακόμη έχω τα δάχτυλά μου ακέραια...
Αλλά πώς γνώριζα ότι δεν έπρεπε να ακουμπήσω τον Όλι; Μέχρι εκείνη την στιγμή συναντούσαμε φιλικά σκυλάκια του δρόμου και είχαμε φτάσει να χαϊδεύουμε και να παίζουμε με περισσότερους από 50 σκύλους. Οπότε, γιατί δεν άγγιξα και αυτόν τον σκύλο; Παρατηρήστε την γλώσσα σώματος του Όλι και τις εκφράσεις του προσώπου του σε σύγκριση με του Ντρόγκο. Ο Όλι με πλησιάζει διστακτικά, στέκεται πίσω μου, εκτείνοντας την μουσούδα του τόσο όσο για να με μυρίσει, παραμένει δύσκαμπτος καθόλη τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης, τα μάτια του είναι γουρλωμένα και ρίχνει και κάποια γαβγίσματα για έξτρα προστασία. Αφού με εξετάζει, φεύγει γρήγορα. Ο Ντρόγκο, από την άλλη, έχει πολύ χαλαρή γλώσσα σώματος, έρχεται "χορεύοντας", κουνιέται ολόκληρος και με κοιτάζει τρυφερά. Ενώ είναι δύσκολο να αναλύσουμε τα ακριβή χαρακτηριστικά της γλώσσας σώματος, είναι πολύ εύκολο να διακρίνουμε ότι είναι χαλαρός, ενώ ο Όλι δεν είναι.
Μοιράστηκα αμέσως το βίντεο με τους μαθητές μου και τους εξήγησα πως όταν συναντούν έναν νέο σκύλο, πρέπει πάντα να περιμένουν να δουν εάν ο σκύλος είναι εντάξει με το άγγιγμα και να το κάνουν μόνο όταν έχουν σιγουρευτεί πώς έχουν την απαραίτητη συναίνεση από το σκύλο.
Όταν συναντάμε έναν καινούριο σκύλο, πρέπει πάντα να περιμένουμε να δούμε εάν είναι εντάξει ο σκύλος με το άγγιγμα και να το κάνουμε μόνο όταν έχουμε σιγουρευτεί πώς έχουμε την απαραίτητη συναίνεση από το σκύλο...
Μπορεί να υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ένας σκύλος μπορεί να μην επιθυμεί την επαφή. Μπορεί να είναι λόγω θεμάτων χρόνιου πόνου, νευρολογικών θεμάτων, λόγω ιστορικού ή γιατί απλά έτσι είναι η προσωπικότητά του. Πολλοί από εμάς τους ανθρώπους έχουμε διαφορετικές απόψεις για το άγγιγμα. Αυτό μου θυμίζει μια προσέγγιση που έχουν κάποιες δασκάλες να επιτρέπουν στα παιδιά να επιλέξουν πώς επιθυμούν να τα χαιρετήσουν. Σε κάποια αρέσει το άγγιγμα, σε κάποια η χειραψία και κάποια επιλέγουν να μην υπάρχει κανενός είδους άγγιγμα. Εάν φανταζόμουν ότι στους δύο αυτούς σκύλους δίνεται η επιλογή, ο Όλι επιλέγει να "μυρίσει" και ο Ντρόγκο επιλέγει το "χάδι".
Δεν αξίζουν όλα τα άτομα μια κάποια αυτονομία πάνω στο σώμα τους; Ο Όλι δεν είναι κακός σκύλος και κατά κύριο λόγο κοιτάζει τη δουλειά του. Απλώς δεν του αρέσει να τον αγγίζουν, ακριβώς όπως υπάρχουν και κάποιοι άνθρωποι που είναι ευαίσθητοι στο άγγιγμα. Ο Όλι φαίνεται ότι έχει ανθρώπους γύρω του που νοιάζονται για εκείνον, σέβονται το δικαίωμά του στη σωματική του αυτονομία και φαίνεται να σπεύδουν να υπερασπιστούν το δικαίωμα αυτό. Δεν είναι όμως όλοι οι σκύλοι τόσο τυχεροί. Οι σκύλοι συχνά δέχονται αγγίγματα χωρίς τη συναίνεσή τους κι αν αυτό έχει ως αποτέλεσμα ο σκύλος να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του, τότε ο σκύλος θα είναι σχεδόν πάντα εκείνος που θα πληρώσει και το τίμημα. Στα μαθήματά μου, τονίζω στους μαθητές μου ότι η θλιβερή πραγματικότητα είναι πως εμείς, οι ενθουσιώδεις λάτρεις των σκύλων, είμαστε εκείνοι που πολύ γρήγορα καταπατάμε τον προσωπικό χώρο του σκύλου και επειδή αγαπάμε τους σκύλους, περιμένουμε ότι όλοι οι σκύλοι αγαπάνε κι εμάς. Σπάνια σταματάμε να σκεφτούμε εάν ο σκύλος θέλει να τον αγγίξουν. Όμως, δεν θα έπρεπε να το σκεφτόμαστε; Κάποιοι σκύλοι ίσως και να το ανέχονται, αλλά εάν υποστηρίζουμε ότι αγαπάμε αυτά τα εκπληκτικά ζώα, τότε γιατί να μην μάθουμε να σεβόμαστε το χώρο τους και να αναζητούμε την συναίνεση;
Δεν αξίζουν όλα τα άτομα μια συγκεκριμένη αυτονομία πάνω στο σώμα τους; Οι σκύλοι συχνά δέχονται αγγίγματα χωρίς τη συναίνεσή τους κι αν αυτό καταλήγει στο να εκφράσει δυσαρέσκεια ο σκύλος, είναι σχεδόν πάντα και εκείνος που θα πληρώσει το τίμημα…
Δεν δίνω απλά σημασία στο να αναζητώ τη συναίνεση από τους σκύλους πρωτού τους ακουμπήσω, αλλά προσπαθώ να έχω και την ενσυνείδηση ότι δεν είναι όλοι οι σκύλοι το ίδιο και ότι δεν αρέσει σε όλους τους σκύλους να αγγίζονται με τον ίδιο τρόπο. Στην Τσίρου αρέσει μια συγκεκριμένη κίνηση σαν "ζύμωμα" στο λαιμό και τον ποπό της, ενώ στη Νίσι αρέσει να ακουμπά το πιγούνι της στο χέρι μου ή να κάθεται πάνω μου. Είναι κάποιες φορές που αναζητούν το άγγιγμα κι άλλες φορές δεν το θέλουν. Σίγουρα ανέχονται πολύ περισσότερο άγγιγμα απ' όσο θα ήθελαν, αλλά δεν βλέπω το λόγο που αυτό θα έπρεπε να με εμποδίζει από το να δίνω μεγαλύτερη προσοχή στο τι επιθυμούν και να σεβαστώ το χώρο τους. Προτιμώ να τους αγγίζω όταν εκείνοι αναζητούν το άγγιγμά μου, παρά να πρέπει να "ανέχονται" το άγγιγμά μου. Η εμπειρία μου μου λέει πώς όταν το κάνω αυτό, συχνά κερδίζω πολύ περισσότερη εμπιστοσύνη. Και κυρίως, ως γυναίκα σε μια χώρα σαν την Ινδία και έχοντας ανεχτεί το "άγγιγμα χωρίς συναίνεση" πολλές φορές, ξέρω πώς είναι αυτή η αίσθηση και δεν θα ήθελα να υποβάλλω κάποιο άλλο πλάσμα σε μία τέτοια εμπειρία είτε είναι άντρας, γυναίκα, παιδί ή ζώο.